Çocuklara Dair

Çocuk Gelişiminde Kritik Yaşlar

Çocuk gelişimi; zihinsel, psikolojik ve fiziksel bir çok özelliği barındırır.

Birinci Yaş Dönemi

Çocuklar bir yaşından sonra, yürüme ve konuşma yetilerini kazandıktan sonra inatçı davranışlar sergilemeye başlar. Ebeveynlerin söylediklerinin tersini yapmaktan veya kuralları görmezden gelmekten zevk alır gibidirler.

İstenmeyen davranışları sergileyen çocukların asıl amacı ailesini kızdırmak veya çileden çıkarmak değildir. Çocuğun isteği, koyulan kuralların ve istenmeyen davranışların ne kadar önemli olduğunu denemektir. Siz aynı olumsuz davranışlara aynı tepkiyi gösterdikçe ve taviz vermedikçe çocuklar gerçeği kabullenecek ve sınırlarını zorlamayacaklardır. Çocuk ben merkezci bir kişilik yapısına sahiptir. Haz ilkesine göre hareket eder. Herkesin ona hizmet etmesini ve istediği her şeyin yerine getirilmesini ister. İsteğinin geri çevrilmesinden veya ertelenmesinden hoşlanmaz. Eğer isteği gerçekte ihtiyacı olan bir şey ise çocuğu çok fazla üzmeden isteğini yerine getirmek gerekir. Çocuklardan her konuda mükemmeliyet beklememek gerekir, küçük yanlışlıklarını görmezden gelmeli, deneme yanılma yapmasına izin vermeli ayrıca başarılı işlerini övmeli ve özgüvenini güçlendirmeliyiz.

Çocuğun istediği şeyin para ve zaman yönünden temini zor ve bu istek çocuk için gereksiz ise sebebini, açıklama yaparak, istediği şeyi temin edemeyeceğinizi anlatmanız gerekir. Anne-baba oyuna gelerek onu susturmak için istediği her şeyi yerine getirdiği zaman çocuk ağlayarak ya da sızlanarak isteğine kavuşmayı öğrenir ve bunu kullanmaya başlar.

Bazı anne-babalar çocuklarının istek ve davranışlarına sınır koymayı, “baskıcı büyütme” olarak algılarlar. Bu tür aileler çocuğun kayıtsız her isteğini yerine getirerek farkında olmadan kural tanımayan ve şımarık bir çocuk yetiştirmektedirler.

 

İki buçuk yaş dönemi

Bu dönemde çocuklar, kas, kemik ve sinir sistemi yönünden hızlı bir gelişim gösterirler ve buna uyum sağlamakta zorlanırlar. Dengesiz, olumsuz, kararsız, her şeye “hayır” diyen isyancı bir kişiliğe bürünürler. Psikolojik açıdan “bağımsızlık çabası” içindedirler. Her şeyi kendi yapmak ister, ancak ebeveynlerine de ihtiyacı olduğunun farkındadır. Bu dönemde anne ile çocuk arasında en sık çatışmalar tuvalet ve temizlik konusunda yaşanır. Anne ve
babanın yapacağı en şey, en fazla 1 sene sürecek bu dönemde sabırlı olmak ve çocuktan sevgi ve şefkatlerini esirgememektir.

Dört yaş dönemi

Çocuk gelişiminde ilk beş yaş denge ve dengesizlerin art arda geldiği yaş dönemidir. Dört yaşındaki çocuk, üç yaşındaki uyumlu ve geçimli kişiliği bir kenara bırakır, yeniden dengesizlik ve uyumsuzluk içine girer. Her yönden aşırılık içinde bulunduğu bir dönemdir. Bu dönemde çocuk kendi başına buyruk, aklına estiği gibi hareket eden, çok konuşan ancak cevabını dinlemeye bile sabrı olmayan, başladığı işi hep yarım bırakan bir yapıdadır. Bununla birlikte 2,5 yaş çocuğu kadar inatçı da değildir.  Bu dönemde çocuk ne istediğini tam olarak bilmez, sık sık karar değiştirir. Ebeveynleriyle sürtüşmeye girmesinin, söz dinlememesinin nedeni saygısızlığından değil, bağımsız bir kişilik kazanma çabalarından kaynaklanmaktadır.

 

Altı yaş dönemi

Çocuklar bu dönemlerinde olumsuz ve inatçı tavırlarıyla 2.5 yaş dönemlerine geri gelmiş gibidirler. Altı yaş döneminde çocuk değişmektedir her yönüyle. Buna karşılık kararsız ve tembel bir görünümde sergiler. Ne yapmak istedikleri konusunda kararsızdırlar. Ebeveynleriyle ve arkadaşlarıyla ilişkilerinde gel gitler yaşarlar. Bu geçiş dönemini yaşayan 6 yaş çocuğunda psikolojik değişimlerin yanı sıra dikkat çekici fiziksel değişikliklerde görülür. Süt dişleri dökülür, azı dişi çıkmaya başlar. Kulak-burun-boğaz hastalıklarına yakalanmaya daha açıktırlar. Okula başlamasıyla birlikte sosyalleşme becerisi gelişme gösterecektir. Daha çok arkadaşla iletişim kurarlar. Anne-babanın dışında yetişkin olarak öğretmenleriyle tanışır ve iletişim kurarlar. Böylece aileye bağımlı olan çocuğun yerini, sosyal ve bağımsız bir yapıda çocuk almaya başlar.

On iki yaş dönemi (Ergenlik)

İlköğretim yıllarında aileleriyle ilişkileri uyum içinde olan çocukların ergenliğe geçiş dönemlerinde davranış ve ilişkilerinde önemli değişmeler görülür. Her şeye itiraz eden, bir çok şeyi beğenmeyen, en küçük uyarılara bile sert tepkiler veren genç karşısında sabretmek ebeveynler için zorlaşabilir. Bu dönemde nasihatler ve uyarılar işe yaramayabildiği gibi, ebeveynlerde sertleşmeye başlayabilir.

Ebeveynlerin bu dönemde sabırlı olmaları, çocuklarını ciddiye alıp fikirlerini dinlemeleri gerekir. Ailenin çocuğu sevdiğini her fırsatta belirttiği taktirde, diğer  önemli yaşlarda olduğu gibi gelgitlerle dolu olan bu dönemde geçecek ve çocuğunuz eski uyumlu ve geçimli haline dönecektir.